Header Background Image
Đọc truyện online — tiên hiệp, ngôn tình, cổ điển

Nhiếp Chấn Hiên đẩy một xấp tài liệu dày cộp qua mặt bàn, trang đầu tiên là bản in phô tô một bài luận đã ố vàng theo năm tháng, tác giả là Lâm Bách Xuyên — ông nội tôi.

“Đây là bài luận ông nội em công bố năm 1989,” Nhiếp Chấn Hiên nói, ngón tay gõ nhẹ lên tiêu đề. “Lý thuyết về sự chồng chập lượng tử trong môi trường phi tuyến. Lúc đó ông ấy mới ba mươi chín tuổi, chưa đến bốn mươi.”

Tôi cầm bản tài liệu lên, đọc kỹ từng dòng. Nét chữ của ông nội trên trang giấy cũ kỹ vẫn còn rõ ràng, từng ký hiệu toán học được viết tỉ mỉ, chính xác.

“Ông nội em chưa bao giờ kể với em về những thứ này.” Tôi đặt tài liệu xuống, nhìn Nhiếp Chấn Hiên.

“Ông ấy không phải người thích kể về quá khứ.” Nhiếp Chấn Hiên tháo kính, lau nhẹ mặt kính. “Năm đó tôi làm nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của ông ấy. Ông ấy là người thầy nghiêm khắc nhất tôi từng gặp — không phải kiểu la mắng, mà là kiểu khiến em tự thấy xấu hổ nếu không cố gắng hết mình.”

Tôi nhớ lại những buổi tối ngồi bên bàn cờ với ông nội, những ván cờ ông dạy tôi, những lần ông im lặng nhìn tôi giải đề mà không nói gì. Tôi nhớ lần tôi làm sai một bài toán, ông không chỉ ra lỗi sai, chỉ hỏi tôi: “Con có chắc không?” — và tôi tự mình tìm ra vấn đề.

“Ông ấy dạy tôi không phải bằng lời nói,” tôi nói. “Mà bằng cách khiến tôi tự mình khám phá.”

Nhiếp Chấn Hiên gật đầu, mỉm cười: “Đúng vậy. Đó chính là cách ông ấy dạy học trò. Năm đó, chúng tôi gọi ông ấy là ‘kẻ đào giếng’ — vì ông ấy không bao giờ cho ai nước uống, chỉ dạy cách đào giếng.”

Tôi nhìn xấp tài liệu trên bàn, trong lòng dâng lên một cảm giác mới lạ. Mười tám năm sống bên ông nội, tôi chưa bao giờ thực sự hiểu ông là ai — ngoài việc ông là người duy nhất đứng về phía tôi.

“Giáo sư Nhiếp,” tôi ngập ngừng. “Ông nội em… ông ấy đã từng mong muốn điều gì nhất?”

Nhiếp Chấn Hiên nhìn tôi một lúc, rồi đáp: “Khi còn trẻ, ông ấy muốn chứng minh một định lý về sự tồn tại của trạng thái lượng tử trong điều kiện biên phức tạp. Ông ấy đã dành mười năm cho nó, nhưng chưa hoàn thành.”

Ông dừng lại, rồi nói tiếp: “Tôi nghĩ ông ấy không bao giờ ngừng mong muốn điều đó. Chỉ là ông ấy không còn đủ sức để tiếp tục.”

Tim tôi như có ai bóp nhẹ.

Đêm đó, tôi không về ký túc xá. Tôi ngồi trong phòng thí nghiệm đến gần sáng, trước mặt là tờ giấy trắng với những dòng tính toán dày đặc.

Tôi nhớ ông nội từng nói: “Trên bàn cờ, lợi hại nhất không phải nước sát chiêu, mà là chờ đợi.”

Nhưng có những thứ không thể chờ đợi — như một định lý mà một người đã dành mười năm cuộc đời để theo đuổi.

Tôi lấy điện thoại ra, gọi cho ông nội dù đã hơn một giờ sáng.

Ông bắt máy sau ba hồi chuông. Giọng ông vẫn tỉnh táo như chưa hề ngủ: “Con bé, sao giờ này còn chưa ngủ?”

“Ông nội,” tôi nói. “Giáo sư Nhiếp cho con xem bài luận năm 1989 của ông.”

Đầu dây bên kia im lặng vài giây.

“Ông à, con muốn hoàn thành định lý đó.”

Im lặng lần nữa. Rồi tôi nghe thấy tiếng ông hít một hơi thật sâu, giọng hơi khàn: “Con có biết ông đã dành bao nhiêu năm cho nó không?”

“Con biết.”

“Con có biết nó khó đến mức nào không?”

“Con biết.”

“Con có biết…” Ông dừng lại, giọng nghẹn đi một chút. “Con có biết ông đã mơ về nó bao nhiêu đêm không?”

Tôi không nói gì.

Rất lâu sau, ông nội mới lên tiếng, giọng đã bình tĩnh trở lại: “Con bé, nếu con làm được, ông sẽ tự tay pha cho con một bình trà ngon nhất đời ông.”

Tôi mỉm cười: “Con sẽ làm được.”

“Ông biết.”

Tôi cúp máy, nhìn tờ giấy trước mặt, bắt đầu viết lại từ dòng đầu tiên.

—

Hai tháng sau.

Phòng thí nghiệm của Khoa Vật lý trở thành nhà của tôi. Tôi đến từ sáu giờ sáng, rời đi lúc muộn hơn mười hai giờ đêm. Tạ Hách Duệ nói tôi như một bóng ma — lúc nào cũng ở đó nhưng không ai thấy tôi rời đi.

Tôi không giải thích, cũng không cần giải thích.

Vấn đề nằm ở một phương trình vi phân phi tuyến phức tạp, điều kiện biên có phần gần như không thể giải theo cách thông thường. Ông nội đã mắc kẹt ở bước này suốt mười năm.

Tôi nhìn dòng chữ trên bảng đen, rồi nhìn lại những trang ghi chép tôi sao chép từ tài liệu cũ của ông.

“Anh đã thử cách tiếp cận này chưa?” Tạ Hách Duệ xuất hiện sau lưng tôi, đưa tay chỉ vào một đoạn trong phương trình.

Tôi lắc đầu: “Cách này cần tuyến tính hóa, nhưng làm vậy sẽ làm mất tính chất phi tuyến cơ bản.”

Tạ Hách Duệ gãi đầu: “Vậy thì dùng phương pháp số?”

“Không ổn. Độ chính xác không đủ.”

Cậu ta nhún vai: “Tôi chỉ góp ý thôi. Dù sao tôi cũng không phải dân lý thuyết thuần túy.”

Tôi tựa vào bàn, nhìn chằm chằm vào phương trình trên bảng. Nhiều giờ trôi qua, Tạ Hách Duệ đã rời đi từ lâu, phòng thí nghiệm chỉ còn mình tôi và tiếng quạt máy kêu đều đều.

Rồi đột nhiên, một ý nghĩ lóe lên trong đầu tôi.

Không phải tuyến tính hóa toàn bộ phương trình — mà chỉ tuyến tính hóa một phần, đồng thời sử dụng một phép biến đổi trực giao để tách biến.

Tôi cầm phấn lên, viết nhanh trên bảng. Những dòng chữ nối tiếp nhau, biến đổi này dẫn đến biến đổi kia, đạo hàm riêng, tích phân, điều kiện biên.

Đến dòng cuối cùng, tôi dừng lại.

Trước mặt tôi là một kết quả — sạch sẽ, khép kín, hoàn chỉnh.

Tôi đứng đó rất lâu, nhìn đáp án cuối cùng hiện trên bảng. Cảm giác kỳ lạ trào dâng trong lồng ngực, không phải vui sướng, cũng không phải nhẹ nhõm, mà giống như mở được một cánh cửa đã khóa suốt mười năm.

Tôi lấy điện thoại ra, thời gian hiển thị 3:47 sáng.

Tôi gọi cho ông nội.

Ông bắt máy, giọng không có chút bối rối nào vì bị đánh thức: “Con bé?”

“Ông nội. Con làm được rồi.”

Im lặng.

“Con nói gì?” Giọng ông khàn đi.

“Định lý ấy. Con đã tìm ra cách chứng minh. Con sẽ gửi file cho ông…”

Đầu dây bên kia không có tiếng trả lời, chỉ có hơi thở dốc nhẹ.

“Ông nội?” Tôi gọi.

Rất lâu sau, ông mới nói, giọng run nhẹ: “Ông nghe rồi. Ông chỉ… hơi mất bình tĩnh một chút.”

Tôi ngồi sụp xuống ghế, đột nhiên thấy toàn thân như rã rời: “Ông nội, ông có biết con đã nghĩ gì khi làm được không?”

“Gì?”

“Con nghĩ đến một ván cờ mà ông từng dạy con. Nước cờ quyết định nằm ở góc xa nhất của bàn cờ, nơi không ai nghĩ tới. Ông nói, người giỏi nhất không phải người thắng nhanh nhất, mà là người nhìn thấy được cả bàn cờ.”

Ông cười nhẹ: “Con nhớ bài đó.”

“Con nhớ tất cả những gì ông dạy con.”

Một lúc sau, ông nói: “Về nhà đi. Ông trả nợ lời hứa — pha trà cho con.”

“Chủ nhật tuần sau con về.”

“Đừng để ông phải chờ lâu.”

Tôi cúp máy, tựa đầu vào ghế, nhìn trần phòng thí nghiệm. Ánh đèn huỳnh quang chói mắt, nhưng tôi thấy trong lòng chưa từng có sự bình yên nào như lúc này.

Tuần sau, tôi bắt chuyến tàu sớm nhất về Cẩm Thành.

Ông nội đứng ở cổng khu tập thể cũ, mặc chiếc áo bông dày, trên tay cầm một bọc trà giấy nâu.

Thấy tôi, ông không nói gì, chỉ mỉm cười gật đầu.

Chúng tôi leo sáu tầng cầu thang — đèn hành lang đã được lắp mới, sáng rõ cả dãy.

Vào nhà, mùi trà thơm phức phảng phất khắp phòng khách. Ông nội đã chuẩn bị từ sớm.

Ông pha trà chậm rãi, từng động tác thành thạo, bài bản như một nghi thức.

“Của ông đấy,” ông nói, đẩy chén trà nhỏ về phía tôi. “Lá trà ông ủ từ năm ngoái, đợi đến hôm nay mới mở.”

Tôi nâng chén trà lên, uống một ngụm. Vị trà thanh mát, hậu vị ngọt, lưu lại lâu trên đầu lưỡi.

“Ngon không?” Ông nội hỏi.

“Rất ngon.”

Ông gật đầu, rồi đột nhiên hỏi: “Con có muốn nghe ông kể về chuyện năm xưa không?”

Tôi ngạc nhiên nhìn ông. Suốt mười tám năm, ông chưa từng chủ động kể về quá khứ.

“Ông muốn kể?”

“Con lớn rồi, cũng nên biết.” Ông ngồi xuống chiếc ghế mây quen thuộc, ngả người ra sau. “Năm đó, ông là giảng viên trẻ nhất được nhận vào Viện Vật lý. Hai mươi bảy tuổi đã làm chủ nhiệm đề tài nghiên cứu quốc gia.”

Ông dừng lại, nhìn ra ngoài ban công: “Bà con — bà nội con — là người ủng hộ ông nhiều nhất. Bà ấy nói: ‘Anh cứ theo đuổi giấc mơ của mình, em lo phần còn lại.'”

Tôi nhớ những câu chuyện về bà nội qua lời mẹ — những câu chuyện mẹ kể một cách hời hợt, như thể bà chỉ là một người phụ nữ bình thường.

“Ông dành mười năm cho định lý đó. Mười năm, con ạ.” Giọng ông trầm xuống. “Bà con mất đúng vào năm thứ tám. Lúc đó ông đang dạy ở trường, không kịp về gặp bà lần cuối.”

Tôi không nói gì.

“Từ đó, ông không thể tập trung được nữa. Mỗi lần cầm bút lên là lại nghĩ đến bà. Đến năm thứ mười, ông buông bỏ.”

Ông mỉm cười, nụ cười có chút mệt mỏi nhưng không tuyệt vọng: “Ông tưởng mình đã chấp nhận. Nhưng thật ra chưa bao giờ.”

Tôi đặt chén trà xuống, nói: “Bây giờ con đã hoàn thành nó.”

“Phải. Con đã hoàn thành nó.” Ông nhìn tôi, mắt hơi rưng rưng nhưng vẫn cười. “Ông không còn gì để nuối tiếc nữa.”

Chiều hôm đó, chúng tôi đánh cờ như mọi khi.

Lần này, ông nội thua từ nước thứ hai mươi lăm.

“Con giỏi hơn ông nhiều rồi,” ông nói, xếp quân cờ vào hộp gỗ.

Tôi nhìn ông, nhớ lại tất cả những buổi tối trong phòng sách nhỏ, những trang đề Olympic được ông biên soạn bằng tay, những bát chè nấm tuyết ông bưng ra mỗi tối tôi làm bài đến khuya.

“Ông nội, con yêu ông,” tôi nói.

Ông ngẩng đầu, sững người.

Rồi ông cúi xuống, xếp nốt quân cờ cuối cùng vào hộp, giọng hơi khàn: “Ông cũng yêu con. Từ lâu rồi.”

Tôi không nói gì thêm, chỉ ngồi đó nhìn ông, cảm nhận sự yên bình hiếm hoi giữa căn phòng nhỏ ấm áp.

Ngày hôm sau, khi tôi quay lại Thanh Bắc, tôi nhận được một email từ Nhiếp Chấn Hiên, đính kèm bản thảo bài luận của ông nội năm 1989.

Tiêu đề email chỉ có một dòng: “Gửi em — để hoàn thiện nốt những gì thầy còn dang dở.”

Tôi mở file, bắt đầu viết tiếp từ dòng cuối cùng trên bản thảo của ông nội, nơi một đoạn chứng minh bị bỏ dở giữa chừng.

Năm tháng sau, bài luận hoàn chỉnh được công bố trên tạp chí vật lý hàng đầu Trung Quốc, đồng tác giả: Lâm Bách Xuyên và Lâm Quỳnh Nguyệt.

Trong phần ghi chú cuối bài, tôi viết một câu:

“Cảm ơn ông nội — người đã dạy tôi rằng, trên bàn cờ lẫn trong khoa học, thứ quan trọng nhất không phải thắng thua, mà là dám nhìn xa hơn những gì trước mắt.”

🛒 Ủng hộ Nguyệt Thư Trai: mua sắm Shopee qua link này — bạn không tốn thêm đồng nào 🧡

0 Bình luận

Chú ý! Bình luận của bạn sẽ không hiển thị với các khách truy cập và người đăng ký khác (ngoại trừ các phản hồi), bao gồm cả bạn sau một thời gian ân hạn.
Ghi chú